Mục lục

Chào mừng các bạn đến với Cẩm nang Sinh viên Kyoto!
Ăn một quả khế. Trả một cục vàng. May túi ba gang. Mang đi mà đựng.

Mục đích của cẩm nang nhằm cung cấp cho các bạn sinh viên đến học tập, nghiên cứu, làm việc tại thành phố Kyoto những thông tin hữu ích giúp cho bạn có thể phát triển chuyên môn và tận hưởng cuộc sống tươi đẹp tại thành phố cố đô của nước Nhật này. Những bạn đến Kyoto để công tác hoặc du lịch có thể coi đây là một tài liệu tham khảo hữu ích.

<– Duyệt nội dung ở cột menu bên trái.

Cấu trúc cuốn sách trực tuyến này gồm

Chương 1. Giới thiệu chung

Đất nước Nhật Bản
Giáo dục Nhật Bản
Thành phố Kyoto
Hệ thống đại học ở Kyoto
Hội thanh niên sinh viên Việt Nam tại Kyoto

Chương 2. Hướng dẫn thủ tục hành chính

Thủ tục ngay khi đến Kyoto
Thủ tục tại trường đại học
Một số thủ tục khác

Chương 3. Hòa nhập cuộc sống

Các dịch vụ cơ bản
Nhà ở
Mua sắm và chợ búa
Giải trí

Chương 4. Kinh nghiệm học tập và nghiên cứu

Học tiếng Nhật
Học đại học và cao đẳng
Học sau đại học
Học bổng

Chương 5. Kinh nghiệm làm việc

Môi trường làm việc
Làm thêm
Làm ở công ty

Chương 6. Hướng dẫn cho người sắp sang Kyoto

Chuẩn bị hành lý
Quy tắc sinh hoạt

Chương 7. Du lịch thành phố Kyoto

Hướng dẫn đường đến Kyoto
Hướng dẫn đi lại bằng phương tiện công cộng
Du lịch và giải trí
Những địa danh không thể bỏ qua khi đến Kyoto
Bản đồ Kyoto

Cuốn cẩm nang này là mở và hoàn toàn không có tính thương mại. Nguồn tham khảo và trích dẫn chính của tài liệu này là “Cẩm nang Du học Nhật Bản” do Hội Thanh niên Sinh viên Việt Nam tại Nhật Bản biên soạn và Từ điển Bách khoa Wikipedia. Các nội dung liên quan đến Kyoto do các bạn đã hoặc đang sống và học tập tại Kyoto đóng góp tự nguyện.

Hãy tiếp tục chia sẻ kinh nghiệm sống tại Kyoto của mình bằng cách tham gia biên tập với chúng tôi! Bài viết trên chắc chắn còn nhiều sai sót và thiếu thông tin. Do đó, rất mong nhận được góp ý của các bạn gần xa để nội dung cuốn Cẩm nang trở nên đầy đủ, chính xác, hữu ích hơn nữa.

Ban biên tập Cẩm nang Sinh viên Kyoto

Những địa danh không thể bỏ qua khi đến Kyoto

kyomizu

Chùa Nước (Kyomizu), một nơi rất thiêng ở cố đô xứ hoa anh đào

kinkakuji

Chùa Vàng (Kinkaku-ji), nơi du khách thập phương dù là người Nhật hay người nước ngoài đều một lần muốn ghé thăm

ginkakuji

Chùa Bạc (Kinkaku-ji), ngôi chùa đậm chất Nhật Bản, nằm cạnh Con đường Triết học (Philosophy Road) đẹp rực rõ mỗi mùa hoa anh đào về

fushimi

Chùa Ngàn Cột (Fushimi Inari), một ngôi chùa đẹp kỳ lạ, nơi đóng bộ phim đoạt giải Oscar Hồi ức của một Geisha chuyển thể từ chuyện cùng tên

arashiyama

Khu Rừng Tre (Arashiyama), góc thiên nhiên thanh bình, rất đẹp vào mùa lá đỏ

gion

Phố cổ Gion (Gion-machi), khu phố ăn chơi nổi tiếng nhất 1000 năm trước của Nhật với những nàng kỹ nữ geisha kiều diễm

sanjo

Phố đi bộ Teramachi nối Sanjo và Shijo, trung tâm ẩm thực, thời trang và văn  hóa của thành phố, gần Tòa chị chính và phố cổ Gion

sanjobridge

Cầu Sanjo, nơi trẻ trung nhất của thành phố trầm mặc

kamowaga

Sông Vịt (Kamogawa), dòng sông thanh bình giữa lòng thành phố mà đi rồi không thể nào quên

Hoàn thành bởi
Lưu Quang Hưng

16/05/2013

Hướng dẫn đi lại bằng phương tiện công cộng

Hướng dẫn đi xe bus

Xe bus là phương tiện công cộng thuận lợi nhất khi đi chơi trong thành phố Kyoto. Lý do là các hãng tàu điện ngầm chỉ chạy một vài tuyến nhất định, các ga lại cách xa nhau, nên không phù hợp với việc di chuyển đến địa điểm mong muốn. Điểm thứ hai là di chuyển bằng xe bus khá rẻ, đặc biệt nếu bạn lên xuống trên 3 lần (cả đi lẫn về), do xe bus có loại vé 500 yên đi trong một ngày.

Trước khi đi xe bus, bạn nên có sẵn trong tay một bản đồ. Bản đồ xe bus có thể download trong mục các bản đồ thành phố Kyoto. Bản đồ xe bus này có thể xin được ở Ga Kyoto (Kyoto Station/Eki) hoặc Bến cuối Kita Ooji (Kitaoji bus terminal). Thi thoảng bạn cũng lấy được bản đồ xe bus này ở bộ phận sinh viên quốc tế (Foreign Student Division) của các trường đại học.

Trước khi lên xe bus, bạn cũng cần biết qua về loại xe bus ở Kyoto và sơ lược cách vận hành của nó. Phía trên là hình vẽ minh họa hình dáng xe bus và các bộ phận mà hành khách cần biết. Xe bus ở Kyoto là lên từ đằng sau xe và xuống ở đằng trước. Mỗi khi sắp dừng tại bến nào, xe đều có thông báo tên (bằng tiếng Nhật). Những trạm dừng quan trọng (địa điểm thăm quan, bến tàu) thường có thêm hướng dẫn tiếng Anh. Xe bus đều được đánh số thể hiện các tuyến đường xe chạy.

Giao thông ở Nhật chiều thuận là bên trái. Do đó để bắt xe bus bạn cần đón tại bến phía trái của hướng cần đến. Cùng một thời điểm luôn có hai tuyến xe bus cùng số nhưng chạy ngược nhau. Bạn chỉ cần sang bên kia đường là bắt được tuyến xe bus đi về phía ngược lại. Ví dụ: 206 chạy từ Kyoto Station về Kita Ooji có ghé qua Kyodai-seimon-mae (cổng chính Kyoto University). Đôi khi bạn phải đổi xe bus vài lần mới đến được địa điểm mong muốn. Trong trường hợp phải đổi, nếu bến xe bus bạn xuống không có số xe cần đến, thì bạn nhớ đi bộ đến ngã tư hoặc các trạm xe bus khác liền kề để tìm.

Trừ loại vé một ngày hay vé đặc biệt, còn lại lên xe không phải mua vé mà thanh toán bằng tiền. Trả tiền trước khi xuống xe tại máy đếm ngay cạnh tài xế. Nếu không có tiền xu đủ thì bạn phải đổi tại máy đổi tiền tự động ngay sát tài xế. Máy này chỉ nhận tiền giấy 1000 yên và các xu lớn hơn 50 yên (xu 50, 100, 500 yên), nên bạn cần phải đảm bảo có đúng loại tiền này trước khi lên xe bus. Ví dụ nếu có tờ 10000 yên thì bạn cần đổi trước khi lên xe, hoặc mua tạm món đồ nào đó tại conbini để lấy tiền lẻ. Mỗi lần 220 yên đối với người lớn và 110 đối với trẻ em (từ 6 đến 12 tuổi). Vé 500 yên có thể lên xuống bao nhiêu lượt cũng được trong nội đô một ngày. Tuy nhiên nếu đi xa khỏi khu trung tâm, ví dụ đến Shugakuin hoặc Arashiyama, thì bạn không sử dụng được loại vé một ngày này.

Để bắt xe bus, bạn phải đảm bảo mình lên đúng bến bằng cách tra trên bản đồ. Ngoài ra, tại mỗi bến xe bus đều có bản đồ mô tả lộ trình và thời gian xe bus sẽ đến, bạn sẽ tra cứu để biết để đến địa điểm trên tuyến đó thì lên xe số mấy và bao giờ có chuyến kế tiếp. Khi muốn dừng ở địa điểm nào thì bạn nên bấm chuông xin xuống khi sắp đến bến đó.

Một số lưu ý quan trọng bạn cần nhớ là: Bạn nhớ xếp hàng khi đến lượt. Trên xe bus có ghế ưu tiên, nếu xe đông thì bạn cần nhường các ghế đó cho đối tượng ưu tiên (người già, phụ nữ có mang, người tàn tật, người bị bệnh, trẻ em). Xe bus cũng sẽ không dừng cho khách lên xuống dọc đường hay ở ngã tư (đôi khi ở Việt Nam có gặp).

Hướng dẫn đi tàu điện

(to be update)

 

Biên soạn 26/09/2009: Lưu Quang Hưng

 

Tham khảo
1. http://www.city.kyoto.jp/koho/eng/access/transport.html

 

Quy tắc sinh hoạt

Phân loại rác

Lưu ý là ở Kyoto bạn phải phân loại rác khi sử dụng. Rác được phân thành 4 loại chính: Rác cháy được (rác của nhà bếp, các loại giấy, gỗ, vải), Rác không cháy được (kim loại, thủy tinh, đồ sành sứ, đồ điện gia dụng nhỏ, nhựa, sản phẩm cao su), Rác thô lớn (đồ dùng lớn hơn 30cm như đồ gia dụng, đồ ngủ, xe đạp, đồ điện thông thường – không bao gồm máy lạnh, tivi, tủ lạnh, máy giặt,…), Rác tái chế được (lon, chai thủy tinh, chai nhựa, thùng giấy, báo tạp chí).

Mỗi tuần sẽ chỉ có một ngày thu gom rác. Lưu ý nếu vứt rác sai quy định, bạn sẽ bị phạt rất nặng. Bạn nên hỏi nhà sinh viên quốc tế của trường về sách hướng dẫn chi tiết phân loại rác. Rác sau khi phân loại cần được bỏ trong các loại túi màu, với dung tích 10 lít, 20 lít, 30 lít; tương ứng với giá 100, 200, 300 JPY. Chúng được bán tại hầu hết các siêu thị hay cửa hàng conbini.

Bỏ giầy ngoài cửa

Ở các gia đình của Nhật nói chung, thì sẽ cởi giầy để ngoài cửa khi vào trong nhà. Ở trong nhà thì cũng có gia đình có dép đi trong nhà riêng, nhưng ở những phòng có nền bằng chiếu tatami thì không. Ở những công trình công cộng đông người sử dụng như là trường học, bệnh viện thì vừa có nơi đi cả giầy dép vào, vừa có nơi cởi giầy dép để đi dép chuyên dụng.

Chăn đệm và chiếu tatami

Chăn đệm thường dải trực tiếp lên chiếu tatami, hằng ngày sẽ đập sạch và cất vào tủ (gọi là oshiire). Cũng giống như tấm ga trải giường, chăn đệm có tác dụng hút mồ hôi nên vào ngày trời đẹp cố gắng đem ra ngoài phơi. Đồ ngủ thì cơ bản gồm có 1 bộ đệm trải, đệm đắp, gối nhưng cũng có người trải cả đệm đàn hồi ở dưới đệm trải. Việc vệ sinh chiếu tatami thì có thể dùng máy hút bụi hay chổi để làm sạch định kỳ, thỉnh thoảng cũng nên dùng giẻ đã vắt khô nước để lau.

Nhà vệ sinh

Nhà vệ sinh ở Nhật thường có 2 loại. Một là loại bệ bệt kiểu Nhật có cùng độ cao với nền, khi sử dụng sẽ quay về hướng phần vòm của bệ. Thêm 1 loại nữa là bệ xổm kiểu Tây. Ở các công trình công cộng thường có đủ cả 2 loại này. Ở các nhà vệ sinh có để sẵn dép chuyên dùng nên khi vào hãy xỏ dép đó và khi ra đừng quên bỏ dép. Trong các nhà công cộng thỉnh thoảng có nơi không để sẵn giấy vệ sinh nên đặc biệt là phụ nữ khi đi đâu cũng nên mang theo giấy.

Tắm công cộng

Đôi khi vì một lý do nào đó bạn phải tắm ở ngoài, ví dụ khi ở nhà không có bồn nước nóng, có thể đến các bể tắm nóng đông người có thu lệ phí. Nam nữ sẽ được phân chia riêng, cùng sử dụng những bể tắm lớn. Khi sử dụng bể tắm đông người thì nên chuẩn bị trước các đồ cần thiết ngoại trừ thau như xà phòng hay khăn tắm. Chính vì tắm đông người nên để ai cũng có thể tắm thoải mái, mỗi người phải rửa sạch cơ thể trước khi vào bể. Về giá cả tùy tiệm có thể chênh lệch chút ít nhưng thường từ 15 giờ đến 23 giờ thì người lớn giá khoảng trên dưới 400 yên. Đặc biệt các nơi được gọi là “siêu bồn tắm nóng”(super sento) hay “ bồn tắm lợi cho sức khỏe”(kenko land) thì có nhiều loại bồn tắm nóng và phòng tắm hơi được trang bị đầy đủ. Giá thường hơi cao hơn chút từ 800 đến 2000 yên. Thêm nữa thì ở hầu hết các bể tắm nước nóng, người có khắc hình săm không được cho vào tắm.

Một số địa điểm thăm quan du lịch hoặc khách sạn có hình thức tắm onsen. Để đi tắm, bạn phải cởi bỏ hết quần áo, rửa sạch sẽ người, rồi ngâm mình trong các bể nước nóng lớn. Nước ở đây khá nóng, lên đến 40-50 độ. Tắm onsen có tác dụng loại bỏ các lớp da chết, tăng cường sức khỏe và lọa bỏ stress. Có hai thứ nhiều người nói nếu chưa làm tức là chưa đến Nhật: (a) ngắm núi Phú sĩ và (b) đi tắm onsen. Có ba nơi ở nước Nhật nổi tiếng về tắm onsen, đó là Beppu Oita (nơi có các nguồn nước suối nóng tự nhiên từ núi lửa), Sapporo Hokkaido (tắm nước nóng giữa trời tuyết) và Dogo Matsuyama (nhà tắm cổ nhất Nhật Bản).

Quan, Hôn, Tang, Tế

Ở Nhật có những nghi thức của những việc vui vẻ và đau buồn gọi là “Quan hôn tang tế”. “Quan” là chỉ những việc chúc mừng các mốc quan trọng trong cuộc đời như là việc chúc mừng khi sinh con hay lễ Thành Nhân. “Hôn” là chỉ việc cưới hỏi, lễ kết hôn. “Tang” là chỉ lễ tang hay giỗ. “Tế” là chỉ những ngày lễ trong năm như là Tết, lễ cúng tổ tiên ỒBôn, lễ Ngưu Lang Chức Nữ, lễ Bảy Năm Ba khi con trai lên 3 hay 5 tuổi và con gái lên 3 hay 7 tuổi. Trong số đó việc cưới hỏi “Hôn” và việc tang lễ “Tang” là có nhiều phép lịch sự và tiền lệ. Trước khi tham dự các lễ đó, bạn có thể hỏi thăm trước những bạn người Nhật có tuổi về những phép lịch sự này thì an tâm hơn.

Thêm nữa, khi người thân có những việc đáng chúc mừng như kết hôn, sinh con, đi làm, nhập học thì thường có phong tục tặng vật phẩm hay tiền. Khi tặng tiền thì bỏ riêng vào 1 bao thư chúc mừng rồi mới tặng. Trường hợp dự tang lễ thì đàn ông sẽ mặc bộ vet đen, áo sơ mi trắng, cà vạt đen, phụ nữ cũng mặc 1 bộ đồ đen là phổ biến nhất. Trường hợp viếng tiền thì bỏ riêng vào bao thư chia buồn và đưa cho người ghi danh. Lễ kết hôn hay lễ tang có những tiền lệ khác nhau tùy từng tôn giáo nên hỏi thăm trước người biết rõ về việc đó.

 

 

Biên tập 2009/09/25: Lưu Quang Hưng

Tham khảo:
1. http://www.clair.or.jp/tagengorev/vn/o/index.html

 

Hướng dẫn đường đến Kyoto

Hướng đẫn đường đến Kyoto

Dưới đây là hướng dẫn chi tiết bằng hình ảnh đi về Kyoto từ sân bay quốc tế gần nhất – sân bay Kansai. Tài liệu này đặc biệt dùng cho những bạn chưa thạo tiếng hay lần đầu tiên tới Nhật. Bạn nên in tài liệu này ra nếu thấy cần thiết.

Hướng dẫn cần thiết khi tới sân bay

Sân bay Kansai là một hòn đảo nhân tạo nằm ở khu vực đông nam của thành phố Osaka. Ở Nhật nó được gọi tắt là Kan-Ku.

Máy bay hạ cánh tại sân bay Kansai

Khi máy bay hạ cánh, bạn sẽ đi theo một hành lang đưa thẳng vào bộ phận nhập cảnh.

Hành lang tới bộ phận nhập cảnh

Bản đồ các tầng tại sân bay

Nếu không thạo tiếng nhật thì họ đã có bảng hướng dẫn điền thủ tục bằng tiếng việt. Gồm các thủ tục khai báo tình trạng sức khỏe, điền vài thông tin liên quan tới thời gian ở, người thân và nhà ở nhật. Để tiết kiệm thời gian nên lấy tờ khai trên máy bay và hỏi người bên cạnh để họ hướng dẫn cho. Người nhật rất tốt, hướng dẫn rất tận tình. Gồm có 1 tờ màu vàng (để ngay trên ghế ngồi) và 1 tờ xanh nhạt (hỏi tiếp viên).

Sau khi điền 2 form này thì tiến hành chụp hình khuôn mặt và lấy vân tay. Cứ tự động nộp form, rồi nhìn vào màn hình làm theo các bước, nhân viên sẽ không hướng dẫn gì hết.

Xong thủ tục này đi thẳng, rẽ trái là tới cửa ra tiền sảnh.

Cửa Ra.

Cổng ra ở tầng 1. Có 2 cổng: Nam và Bắc.

Cổng đến (sau tấm biển màu cam)

Tiền sảnh tầng 1

Trung tâm thông tin:

Có 4 trung tâm thông tin ở tầng 1, gồm các trung tâm sau+

a. Thông tin máy bay: Nếu có thắc mắc, lo lắng nào bạn cứ hỏi họ, họ sẽ hộ trợ bạn nhiệt tình (tiếng anh).

b. Thông tin du lịch: Họ rành về các điểm du lịch ở Kansai, nên hỏi họ vì tới Kyoto sẽ khó kiếm được trung tâm hướng dẫn như vậy. Có thể kiếm bản đồ vùng Kansai ở đây.

c. Thông tin thuê điện thoại: thủ tục đăng ký mua di động ở nhật khá phức tạp, thường trong vòng 2 tuần tới 1 tháng bạn sẽ có không thể đăng ký điện thoại. Vì vậy nếu có Credit card bạn có thể thuê điện thoại của hãng Docomo.

Quầy Docomo

Có 2 loại:

— Loại không sim: phí thuê 300 yên/ngày. Chỉ gọi nhật 85 yên/phút. Gọi quốc tế 210 yên/phút.

— Loại có sim: phí thuê 735 yên/ngày. Phí gọi chi tiết hỏi nhân viên.

Lưu ý phí có thể đã thay đổi, nên tìm hiểu rõ trước khi sang. Khi không dùng nữa bỏ điện thoại vào Return Box ở quầy. Dịch vụ này có lẽ chỉ thích hợp cho khách du lịch.

Return Box

d. Bảng thông tin phương tiện vận tải

Trước mỗi cổng đến đều có bảng này. Bạn có thể tìm thấy cách đi bằng bus hay tàu.

Đổi tiền:

Rất khó kiếm nơi đổi tiền ở Kyoto. Nếu muốn đổi tốt nhất là nên đổi ngay tại sân bay. Sau khi nhập cảnh, cạnh cửa ra sẽ có bộ phận đổi ngoại tệ. Các loại tiền của nhật gồm: 1-5-10-50-100-500 yên là tiền xu. Còn 1000-2000-5000-10000 yên là tiền giấy.

Nơi đổi tiền

Tiền xu nhật

Hút thuốc: Nếu muốn hút hãy tìm nơi cho phép hút, thường nằm ở các tầng trên.

Nơi hút thuốc

Bản đồ tầng 1 của sân bay

Hướng dẫn tới Kyoto

Dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết để đi từ sân bay Kansai – Osaka tới Kyoto. Có 3 cách. Để hình dung hướng đi bạn cần có la bàn (mang từ Việt Nam sang) và bản đồ có thể tìm thể nhiều bản đồ khổ lớn, nên in ra và mang theo. Kyoto nằm ở hướng tây của vùng Kansai cũng như Nhật bản.

Cách 1: Tốt nhất

Đi bằng tàu của hãng JR (tên là tàu Haruka)

Thời gian: 75-85 phút

Tần suất: 15 phút có 1 chuyến

Giá vé: 2980 yên cho chỗ không đặt trước, phải chọn toa có chữ non-reserved (nhìn vào trong khoang sẽ thấy có tiếng anh ở đầu mỗi toa)

Cách 2: Tốt

Đi bằng xe bus limousine

Thời gian: 105 phút

Tần suất: 30 phút có 1 chuyến

Giá vé: 2300 yên

Cách 3: Tốt

Đi bằng shuttle taxi

Thời gian: 100 phút (phụ thuộc bạn tới đâu)

Giá vé: 3500 yên (Giá hiện có thể đã thay đổi)

Hầu hết du khách tới đây đều sử dụng tàu này khi muốn đi tới Kyoto. Do đó chúng tôi chỉ tập trung giới thiệu cách thứ nhất.

Khi ở tiền sảnh tầng 1 bạn đừng đi ra ngoài mà hãy sử dụng cầu thang máy đi lên tầng 2.

Cầu thang cuốn lên tầng 2

Qua cửa này để ra ngoài hành lang sang ga tàu

Sau đó đi ra ngoài hành lang sẽ thấy 2 hành lang lớn bắc qua dãy nhà khác. Ga tàu sẽ nằm tại dãy nhà này.

Hành lang dẫn tới ga JR

Cổng vào ga JR có màu xanh. Nếu tìm hiểu kỹ trước từ nhà và biết rõ chuyến tàu cần đi bạn có thể sử dụng tàu của hãng Nankai (có cổng vào màu đỏ cạnh cổng vào của JR)

Bạn sẽ mua vé ở khu vực đối diện với cổng vào của ga JR. Nếu biết tiếng nhật thì có thể vào thẳng quầy vé để yêu cầu nhân viên bán cho.

Khu vực có nhân viên bán vé

Không rành tiếng nhật và không muốn đợi lâu thì ra quầy bán vé tự động.

Mua ở máy màu xanh lá cây bên trái.

Khi mua vé tự động nhớ chọn giao diện tiếng Anh.

Có thể tìm thấy giá vé, bản đồ đường tàu ở bảng điện tử.

Lưu ý đường tuyến xanh cho ngày thường, tuyến đỏ cho ngày thứ 7, chủ nhật.

@ Hướng dẫn mua vé bằng máy tự động

Có thể dùng tiền xu hoặc tiền giấy 1000 yên để mua.

Bước 1: Nhấn nút english

Bước 2: Chọn vé non-reserved ticket

Bước 3: Chọn điểm đến là Kyoto

Bước 4: Chọn số người. Cao là người lớn, thấp là trẻ em từ 6 đến 11 tuổi

Bước 5: Chọn “Ticket: Kansai Airport à Kyoto”

Bước 6: Xác nhận vé bạn muốn mua bằng cách nhấn OK

Bạn có thể trả tiền bằng Credit card, làm theo hướng dẫn trong màn hình ở đó. Yêu cầu là phải nhập mã PIN ở bàn phím bên phải

Sau khi mua vé bạn sẽ nhận được 2 loại vé:

+ Vé cơ bản (Fare Ticket)

+ Ticket for Express

Vé mua bằng Credit Card có dạng như sau:

Trường hợp gặp khó khăn hãy hỏi nhân viên mặc áo màu xanh

@ Hướng dẫn vào ga

Cổng vào như sau

Nhét vé có chữ “fare ticket” vào lỗ (đút chiều nào vào cũng được)

Nên nhớ là không được nhét vé còn lại vào. Vé còn lại sẽ được kiểm tra khi bạn lên tàu.

Khi qua cổng nhớ lấy lại “fare ticket”

Lưu ý: Chỉ khi ra khỏi ga JR bạn mới phải đút cả 2 vé vào lỗ

Qua của soát vé bạn đi xuống bằng cầu thang cuốn để xuống ga số 4

Dùng cầu thang máy nếu hành lý quá lớn

Đứng đợi tàu ở đây, nhìn bảng hiệu có thế biết giờ tàu đến

Hình ảnh tàu haruka. Tìm toa số 4 hoặc 6 để ngồi vì đây là toa không đặt trước

Số khoang sẽ hiển thị như trên

Nhớ là khi tàu tới ga, sau khi hành khách xuống hết, nhân viên sẽ dọn dẹp vệ sinh tàu, hãy đứng xếp hàng và đợi cho tới khi nhân viên cho phép lên

Nếu bạn mang hành lý quá lớn, hãy để nó ở giá để hành lý ở chỗ ngay sát cửa vào. Rất an toàn.

Khi tới bến, đi thẳng ra ngoài.

Qua cổng phía nam, nhét 2 vé lần lượt vào lỗ.

Đi thẳng 30 mét tới cây nến trắng lớn rẽ phải. Bến taxi sẽ cách đó 30 mét

Bạn nên có một bản đồ nào đó để định hướng, ví dụ bản đồ tới Đại học Kyoto. Giá taxi ở Kyoto thay đổi tùy thuộc khoảng cách chỗ ở của bạn đến nhà ga. Tối thiểu là 600 yên, đến trường Đại học Kyoto là 2500 yên.

Hy vọng với tài liệu hướng dẫn này bạn có thể tự đi tới Kyoto an toàn. Enjoy it and have fun!

Biên soạn 02/08/2009: Nguyễn Mạnh Minh Toàn

Hướng dẫn chuẩn bị hành lý

Hành lý quan trọng

  • Nên có túi để đựng riêng các giấy tờ quan trọng: như hộ chiếu, giấy nhập học.
  • Công chứng bằng tiếng Anh bằng cấp, bảng điểm và in các hướng dẫn cần thiết.
  • Nên rửa nhiều (khoảng 10-20 cái) ảnh cỡ 3×4 và 4×6 để làm giấy tờ khi mới sang.
  • Nếu đổi được tiền thì nên đổi hết sang yên, đừng mang USD sang mất công và mất phí đổi. Chuẩn bị tiền, tùy theo khả năng tài chính, ít nhất là 100.000 yên để sống trong tháng đầu đến khi có học bổng.
  • Nếu bạn mang laptop từ nhà hoặc đồ điện, thì nhớ mua chấu cắm. Ở Nhật dùng chấu cắm dẹt (chứ không phải tròn như ở Việt Nam). Lưu ý ở Nhật dùng điện 110V (không phải 220V như ở nhà).

Vật dụng hàng ngày

  • Đồ dùng cá nhân: bàn chải, khăn mặt.
  • Thuốc men: Bạn nên mang theo những thuốc chữa bệnh và đồ y tế thông thường như nhức đầu, sổ mũi, bông băng, thuốc berberin. Giá thuốc ở Nhật khá đắt, và khám bệnh ở Nhật có bán theo đơn, nên các loại thuốc đặc trị như kháng sinh, bạn nên mua sẵn ở nhà.
  • Quần áo: ở Nhật lạnh hơn Việt Nam, nhưng mùa hè thì nóng không kém. Do đó bạn nên chuẩn bị đủ quần áo, đặc biệt là đồ lót và áo khoác. Các loại quần áo mùa hè hoặc mùa thu sang Kyoto mua cũng không đắt lắm (Xem thêm Chương 3 Mục 3).
  • Quà tặng: Ở Nhật việc tặng quà là một văn hóa. Do đó bạn nên chuẩn bị kỹ quà tặng cho giáo sư hướng dẫn và bạn bè người Nhật. Gợi ý quà tặng là đồ sơn mài, khăn tơ tằm, postcard về Việt Nam, cà phê.
  • Đồ ăn: Bạn nên chuẩn bị vài gói mỳ tôm để ăn trong ngày đầu khi chưa biết chỗ chợ búa. Gia vị Việt Nam cũng nên mang một ít để tiện nấu nướng, vì đồ nhập khẩu không đa dạng và giá đắt.
  • Bạn đừng quá lo lắng nếu mình không mang được nhiều đồ. Tuyệt đối không nên mang đồ bếp (nồi niêu xong chảo). Bên Nhật các cửa hàng hàng 100 yên hoặc các tiệm conbini (cửa hàng mini mở 24/24) bán các vật dụng này với giá rẻ, bạn có thể dễ dàng mua khi đến nơi.

Đồ dùng học tập

  • Biết tiếng Nhật tốt là một điều kiện tiên quyết để có thể tận hưởng được cuộc sống bên này. Do đó bạn nên chuẩn bị ít sách vở ngữ pháp tiếng Nhật bằng tiếng Việt. Nếu bạn có vốn tiếng Anh tốt thì sang Nhật có thể mua kim từ điển. Tuy nhiên nếu bạn có vốn tiếng Anh hạn chế, thì người viết bài khuyên nên mua kim từ điển từ nhà.
  • Bạn nên mang theo vài cuốn sách chuyên ngành cơ sở quan trọng để thường xuyên tra cứu (vì bên này thư viện đại học chỉ cho mượn khoảng 2 tuần).
  • Bút và vở bạn chỉ nên mang ít thôi, vì bên này các đồ dùng khác đều có bán ở các cửa hàng 100 yên với giá rẻ.

Lên đường

  • Nên có mặt trước giờ bay hai tiếng để kịp làm các thủ tục giấy tờ cần thiết.
  • Khi các bạn dừng máy bay tại nơi quá cảnh, việc đầu tiên các bạn nên làm là tìm cửa lên máy bay kế tiếp và lấy vé máy bay (boarding pass). Số ghế và cửa ra vào luôn được đánh dấu trên boarding pass của bạn. Nếu chẳng may các bạn không tìm được cửa lên máy bay,hãy nhờ đến sự giúp đỡ của các nhân viên hải quan tại cửa khẩu. Họ sẽ yêu cầu được xem boarding pass của bạn để có sự hướng dẫn chính xác nhất cho bạn. Vì thế các bạn phải giữ cẩn thận boarding pass suốt chuyến bay.
  • Khi chẳng may trễ chuyến bay,các bạn hãy bình tĩnh tìm hãng hàng không trên vé máy bay của bạn. Sau đó, hãy trình bày hoàn cảnh của mình với các nhân viên hàng không và nhờ họ sắp xếp chuyến bay khác cho bạn.
  • Trên chuyến bay từ Việt Nam sang, hãng hàng không sẽ phát cho bạn phiếu nhập cảnh và tờ khai hải quan. Các bạn nên điền vào các phiếu ngay trên máy bay để tiết kiệm được thời gian.
  • Tại sân bay đầu tiên của, các bạn cần làm những thủ tục hải quan để nhập cảnh. Do đó, các bạn nên chuẩn bị sẵn passport, thư nhập học, tờ khai hải quan trong hành lý xách tay để xuất trình dễ dàng.
  • Sau khi hạ cánh xuống phi trường cuối cùng, các bạn nên đến chỗ baggage claim để lấy hành lý và liên lạc với người đón bạn và gọi về nhà qua điện thoại công cộng đặt ở sân bay. Tốt nhất nên đổi tiền xu 100 yên Nhật từ nhà để tiện gọi điện; hoặc tại sân bay bạn tìm hỏi mua thẻ điện thoại tại các cửa hàng tại sân bay.
  • Bạn cũng nên đề phòng bị móc túi tại sân bay (như một người bạn người viết vừa bị khi transit ở Incheon Hàn Quốc trước khi đến Nhật Bản).

Và bây giờ xin chào mừng bạn đến với nước Nhật, đến với Kyoto ngàn năm!

Biên soạn và biên tập 25/09/2009: Lưu Quang Hưng

Tham khảo:

1. http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=123547&ChannelID=342

Làm ở công ty

Khả năng tìm việc làm tại Nhật Bản

Thị trường lao động Nhật Bản được ví như đang trong “kỳ băng hà”. Ngay với sinh viên đại học của Nhật tốt nghiệp ra trường, tìm được việc làm hợp với khả năng và sở thích không phải là chuyện đơn giản. Tuy vậy, với sinh viên du học, cơ hội lại đang được mở rộng do những lý do sau.

1. Các công ty Nhật Bản đang buộc phải thay đổi phương thức quản lý và kinh doanh, quốc tế hoá để cạnh tranh, dẫn đến sự thay đổi nhận thức trong tuyển mộ nhân viên. Không ít công ty nhìn nhận du học sinh tốt nghiệp là nguồn lực giúp đa dạng hoá văn hoá công ty và thế mạnh để phát triển ra nước ngoài.

2. Nhiều công ty đa quốc gia đã mở rộng hoạt động tại Nhật trong thời gian qua, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, tư vấn và tài chính. Cách nhìn của các công ty này đương nhiên là cởi mở hơn.

3. Chính phủ Nhật một mặt hạn chế lao động đơn giản nhập cư vào Nhật Bản, mặt khác lại đang khuyến khích lực lượng lao động có trình độ cao để thu hút chất xám từ nước ngoài. Hầu hết các trường hợp tìm được việc làm đều không gặp phải khó khăn về thủ tục từ phía chính phủ.

Từ năm 1997, những sinh viên tốt nghiệp các trường trung cấp có chứng chỉ chuyên môn cũng được phép chuyển đổi sang thị thực lao động nếu được một công ty tại Nhật Bản nhận vào làm việc. Điều này đã làm tăng số lượng du học sinh ở lại làm việc sau tốt nghiệp. Cuộc điều tra năm 2002 cho thấy khoảng 1/4 sinh viên tốt nghiệp các khoá học đại học, cao đẳng, trung cấp và sau đại học tại Nhật Bản đã ở lại làm việc tại Nhật. Trong những khoá sinh viên Việt Nam ra trường gần đây, không ít người đang làm việc tại những công ty hàng đầu của Nhật Bản và nước ngoài.

Những bước thực hiện

Nếu như bạn đã quyết định sẽ ở lại làm việc tại Nhật Bản, bạn có thể có những cách tiếp cận sau để tìm việc:

1. Dựa trên quan hệ cá nhân tìm đến một công ty có quan hệ với Việt Nam.

2. Qua sự giới thiệu của trường hoặc thầy để tiếp cận với một công ty cần người trong lĩnh vực chuyên môn của bạn.

3. Ứng cử tự do để đầu quân cho một công ty mà bạn thích.

Như vậy mỗi cách tiếp cận có những lợi thế và hạn chế riêng. Cách thứ nhất hướng đến đối tượng rất hẹp nhưng hiệu quả vì bạn có được “lợi thế tuyệt đối”. Cách thứ hai thì lợi thế cạnh tranh có ít hơn nhưng “thị trường” đã khá rộng. Cách cuối cùng thì lợi thế hầu như không có, bù lại là đối tượng lựa chọn rất đa dạng. Nếu không thấy quá sức thì nên triển khai theo cả ba cách vì cho dù thất bại hay thành công, việc tiếp xúc với các công ty đều mang lại cho bạn những kiến thức và kinh nghiệm thiết thực mà nhiều năm ngồi trên ghế nhà trường không có được.

Dưới đây xin giới thiệu cụ thể hơn về cách tiếp cận thứ 3, vì đây là cách thức có nhiều rào cản nhất và hầu hết có thể áp dụng cho 2 cách còn lại.

Trình tự các bước thực hiện cho sinh viên tốt nghiệp vào tháng 3

– Hướng dẫn về tìm việc do trường tiến hành

– Đăng ký vào trang tìm việc, thu thập thông tin và định hướng

– Tham gia buổi giới thiệu công ty

– Tham gia các vòng thi tuyển

– Có kết quả thi tuyển và chấp nhận không chính thức (naitei)

– Chấp nhận không chính thức có hiệu lực

– Làm thủ tục chuyển sang thị thực lao động

– Chính thức ký hợp đồng lao động và bắt đầu làm việc

Sau khi vượt qua kỳ thi và được chấp nhận không chính thức, bạn có thể tiếp tục tìm việc tại những công ty khác cho đến tận tháng 10, thời điểm mà bạn phải quyết định công ty sẽ vào làm việc từ những công ty đã chấp nhận bạn. Việc nhận naitei không có ràng buộc nào về mặt pháp lý, nhưng khi từ chối, cần có giải thích kèm với lời xin lỗi. Phía công ty nhìn chung sẽ chấp nhận một cách thoải mái nếu bạn có lý do rõ ràng. Thủ tục chuyển sang thị thực lao động có thể thực hiện từ tháng 1, trước khi ký hợp đồng lao động chính thức.

Kỳ thi tuyển nhân viên

a. Xuất phát

Sau khi đăng ký vào trang tìm việc như recruitnavi, bạn sẽ nhận được liên lạc từ những công ty quan tâm. Việc đầu tiên bạn phải làm sẽ là viết sơ yếu lý lịch. Mặc dù sẽ có tới 80% xác suất sơ yếu lý lịch của bạn sẽ được cho vào… máy cắt giấy không qua một lần được đọc, vẫn phải viết với “tất cả bầu nhiệt huyết” vì nó sẽ là tài liệu duy nhất theo bạn từ đầu đến cuối cuộc đua. Cách viết chi tiết có thể tham khảo sách, chỉ xin lưu ý bạn nên viết thật cô đọng và ấn tượng để một người đọc cả vài chục bản lý lịch mỗi ngày sẽ chỉ nhớ… một mình bạn.

Vòng thi viết đầu tiên là thi “thể lực”. Đây là vòng thi vô cùng nhàm chán vì được dùng để loại chừng 50-80% thí sinh chứ tuyệt nhiên không phải để chọn. Không ai có thời gian để “tìm kiếm tài năng trẻ” trong hàng nghìn hồ sơ, và họ đành giết nhầm còn hơn bỏ sót. Để đoạt được cơ hội tự khẳng định mình, bạn không có cách nào khác là nỗ lực và kiên nhẫn. Phần lớn các công ty áp dụng hình thức thi trắc nghiệm SPI. Các câu hỏi thi nhìn chung theo những dạng đã định sẵn, chỉ yêu cầu trình độ kiến thức phổ thông, nhưng đòi hỏi phản ứng nhanh. Hãy mua một vài cuốn sách luyện thi và làm quen với nó cho đến khi bạn đạt được kết quả cao trong các bài thi thử.

b. Nội dung thi SPI

Kiểm tra năng lực: Kiểm tra năng lực cơ bản về ngôn ngữ, tư duy logic, toán học. Các câu hỏi đơn giản nhưng phải trả lời chính xác và nhanh

Kiểm tra tính cách: Các câu hỏi trắc nghiệm về cách nghĩ và hành động, không phải cạnh tranh về điểm

Kiểm tra mức độ thích ứng với công việc: Các câu hỏi dựa trên đặc thù từng loại công việc

Gia tốc

Phần thưởng dành cho những kẻ biết hy sinh là cơ hội bước vào vòng thi vấn đáp. Đây là lúc bạn bắt đầu đối mặt với cuộc chiến không cân sức. Những nhân viên thuộc bộ phận tuyển dụng của các công ty có trong tay hồ sơ của bạn, tài liệu hướng dẫn tỉ mỉ cách hỏi và đánh giá câu trả lời, và kinh nghiệm tiếp đón hàng nghìn cô cậu sinh viên như bạn. Thậm chí, họ còn “phân vai” cụ thể để không bỏ sót bất cứ một sơ hở nào của đối phương. Bạn không cần biết gì về họ nhưng ít nhất hãy tìm hiểu từ tất cả các nguồn thông tin về công ty của họ, chuẩn bị sẵn đáp án cho những câu hỏi phổ biến và một số câu hỏi dành cho đối phương. Một hai câu hỏi sắc sảo vào cuối buổi phỏng vấn sẽ để lại ấn tượng mạnh hơn bất cứ một câu trả lời nào.

Nói chung, những câu hỏi ngu ngơ lại hay khó trả lời. Nếu bạn muốn thử sức, hãy tạm dừng đọc những dòng này và trả lời bằng tiếng Nhật hay tiếng Anh mấy câu hỏi sau:

a. Bạn quan niệm thế nào là thành đạt?

b. Người xung quanh thường hay nói gì về bạn?

c. Hãy kể về giờ phút bạn thấy hạnh phúc/đau khổ nhất trong đời.

c. Các hình thức thi vấn đáp

– Thi vấn đáp tập thể: Nhiều thí sinh cùng vào phòng thi và lần lượt trả lời cùng một câu hỏi của phía công ty. Mỗi người sẽ có thời gian chừng 5 đến 10 phút. Do thời gian hạn chế và dễ bị so sánh, chú ý trả lời ngắn gọn và ấn tượng.

– Thi vấn đáp cá nhân: Một thí sinh được một hoặc nhiều người hỏi. Thời gian nhiều và tập trung hơn, và các câu hỏi hiểm hóc cũng nhiều hơn.

– Thảo luận: Một nhóm gần 10 thí sinh sẽ được giao một chủ đề nhất định để thảo luận tự do, có thể đưa hoặc không đưa ra kết luận. Cần giữ thăng bằng giữa thể hiện ý kiến cá nhân và việc lắng nghe ý kiến xung quanh.

– Tranh luận: Hai nhóm thí sinh được phân vai bảo vệ hoặc phủ nhận một quan điểm. Cần xác định rõ vai trò của cá nhân trong nhóm, thể hiện khả năng hợp tác tập thể và triển khai lý luận.

– Thi vấn đáp với lãnh đạo công ty: Thời gian nhiều nhất và thường được thực hiện ở bước cuối cùng. Ngày càng có vai trò quan trọng.

Thường thì bạn sẽ có “chiến hữu” cùng vào thi với mình (dù sao thì họ cũng không nỡ để bạn quá căng thẳng), nhưng khoảng 50% thí sinh sẽ ra khỏi phòng mà không có cơ hội trở lại “sân khấu” lần thứ hai.

Vòng thi tiếp theo có thể dưới hình thức thi trình bày hoặc thi thảo luận theo nhóm. Nội dung thực ra chẳng ai quan tâm, cái họ đánh giá bạn là tư chất và khả năng giao tiếp. Với trình bày thì cần tự tin còn thảo luận nhóm thì phải tỉnh táo. Đừng nói nhiều cho dù bạn biết nhiều và có phát âm chuẩn hơn cả người Nhật, hãy cố gắng lắng nghe và “giúp đỡ người khác nói”.

d. Về đích

Những công ty khắt khe sẽ có thêm một vòng thi vấn đáp nữa. Vào đến vòng này, nếu không phạm sai lầm, bạn có thể đã cầm chắc thành công trong tay. Lần này bạn sẽ chỉ còn lại một mình trước những đối thủ còn già dặn và biết nhiều về bạn hơn cả lần trước. Hồ sơ của bạn đã được đọc kỹ và chi chít những ghi chú.

Câu chuyện bắt đầu và sức ép tăng dần, cho đến khi bạn cảm thấy như muốn “chui xuống lỗ” thì họ đột nhiên chuyển qua thái độ niềm nở. Việc tăng sức ép thực ra rất đơn giản. Họ có thể hỏi một câu bâng quơ như “anh/chị hình dung mình sẽ là người như thế nào sau 10 năm”. Bạn sẽ hồn nhiên trả lời và sau đó liên tục phải trả lời các câu hỏi “tại sao?” cho đến khi thực sự rối loạn. Kiểu hỏi này là đòn cân não thử thách bản lĩnh của bạn. Tốt nhất trả lời điềm tĩnh, từ tốn, và tính đến câu hỏi tiếp theo. Cũng có thể là một cái bẫy đơn giản như kiểu “Tôi đang định đi du lịch Hà Nội, anh/chị cho biết nên như thế nào?”. Nếu bạn tốt bụng và bắt đầu hồ hởi dẫn giải, rất có thể bạn đã phạm một sai lầm nghiêm trọng. Trong trường hợp này, bạn sẽ phải hỏi trước khi trả lời. Mục đích chuyến đi là gì? Thời gian bao lâu? Đi một mình hay đi với ai? v.v… Thực ra người ta chẳng quan tâm gì đến thành phố quê hương mà bạn luôn tự hào, mà chỉ muốn thử tư duy logic của bạn.

Những người phỏng vấn được giao phó chọn nhân viên mới theo tiêu chuẩn là người mình muốn trở thành cộng sự. Chính vì vậy, bao giờ họ cũng tạo ra những phút thực sự thoải mái để nhìn nhận “bộ mặt thật” của bạn. Hãy chuyện trò tự tin và đừng quên đặt câu hỏi. Một nguyên tắc: chỉ hỏi những câu hỏi dựa trên những điều bạn đã gạn lọc từ đống thông tin bạn có được. Những câu hỏi ngô nghê có thể sẽ làm cho người đối thoại cụt hứng. Nếu khi ra khỏi phòng, bạn có cảm giác muốn nói chuyện mãi với người đó, coi như bạn đã thành công.

e. Chuẩn bị

Những kinh nghiệm thi cử chỉ có thể giúp bạn không phạm sai lầm, còn để vượt lên được “thiên hạ” thì điều đầu tiên là phải biết mình, biết người. Muốn biết mình thì chỉ còn cách suy nghĩ thật điềm tĩnh về các giá trị sống của mình. Những quyển sách hay về hướng dẫn tìm việc đều chốt lại ở điểm này. Nếu như bạn chưa trả lời được khúc triết và thuyết phục được người khác về một cái quyết định đi hay ở của mình thì hãy tạm ngồi xuống, lấy bút viết lại những suy nghĩ của mình rồi sắp xếp cho ngay ngắn, chắc chắn sẽ rất có ích. Rất có thể, qua những suy nghĩ đó, bạn lại nhận ra rằng: thực ra, bạn chẳng hề muốn tìm cho mình một công việc ở cái xứ sở này. Muốn biết người thì cách tốt nhất là va chạm. Hãy nộp đơn vào một vài công ty mà bạn không thực sự muốn vào và “chơi trò chơi của bạn”. Bạn sẽ nhanh chóng có được sự tự tin cần thiết.

 

Học sau đại học

Thời gian học tiếng Nhật và làm nghiên cứu sinh

Bạn thường có một quãng thời gian khoảng sáu tháng học tiếng Nhật. Trong một số trường hợp, khi trung tâm học tiếng Nhật nằm ngay tại trường đại học mà bạn sẽ học, giáo sư hướng dẫn có thể mời bạn đến phòng thí nghiệm để làm quen, hoặc thậm chí làm thí nghiệm sau giờ học tiếng Nhật. Về phương diện học tập thì có lẽ đây là điều tốt, nhưng bạn hãy chú ý là bạn đang trong thời gian học tiếng Nhật, sau đó bạn còn thời gian làm nghiên cứu sinh trong khoảng sáu tháng trước khi vào khoá học thạc sĩ hoặc tiến sĩ. Theo kinh nghiệm của nhiều lưu học sinh, nếu thầy mời bạn đến, bạn có thể đến trong một thời gian ngắn lúc đầu để đáp lại “thịnh tình” của giáo sư, nhưng nếu giáo sư yêu cầu bạn ngày nào cũng đến phòng thí nghiệm sau giờ học tiếng thì bạn nên tìm cách khéo léo từ chối trong giai đoạn này để tập trung vào học tiếng Nhật.

Sau khoá học tiếng Nhật, thông thường sẽ là khoảng sáu tháng làm nghiên cứu sinh. Thời gian này, nhiều học sinh gọi là “Thời gian vàng”, nghĩa là bạn được thoải mái nhất (tất nhiên còn tuỳ thuộc vào giáo sư hướng dẫn). Bạn sẽ chủ yếu là đọc sách, làm quen với phòng thí nghiệm, và sưu tầm tài liệu nghiên cứu… Bạn cũng sẽ có một người Nhật hướng dẫn những điều khó khăn, bỡ ngỡ lúc đầu trong cuộc sống học tập. Đây là giai đoạn mà bạn cũng có thể trau dồi thêm tiếng Nhật bằng cách tự học và tham dự vào các lớp học tiếng Nhật do chính nhà trường nơi bạn tổ chức.

Thông thường các giáo sư hướng dẫn cũng không quản lý các bạn quá chặt chẽ. Thời gian rảnh, bạn có thể đi tham quan, du lịch đây đó, nhưng nên báo cho giáo sư biết, nhất là khi đi xa, do đây là người chịu trách nhiệm hoàn toàn về mọi hành vi của bạn trong thời gian tại Nhật Bản. Nếu bạn đi chơi đây đó mà không báo cáo và vi phạm qui định của MEXT thì tuỳ theo từng trường hợp mà mức độ xử lý sẽ khác nhau, nặng nhất là bị cắt học bổng, phải về nước.

Cuối thời gian làm nghiên cứu sinh khoảng hai tháng, tuỳ theo từng trường và ngành chuyên môn bạn học, mà bạn sẽ phải thi nhập học thạc sĩ hoặc tiến sĩ. Nhà trường sẽ gửi cho bạn các giấy tờ văn bản liên quan đến thủ tục hồ sơ thi nhập học, nếu hồ sơ không đến thì bạn nên chủ động hỏi thầy hoặc xuống phòng quản lý sinh viên hoặc văn phòng khoa nơi bạn đang học để hỏi và lấy hồ sơ. Khi làm xong hồ sơ theo hướng dẫn, bạn nên đưa cho thầy xem và chủ động hỏi thầy đã nộp hay chưa? Có thầy giáo hướng dẫn nhiều học sinh và bận bịu quá mức, đến nỗi quên cả một vài học sinh. Nếu thầy “quên” thì thầy cũng phải chịu trách nhiệm, nhưng người lãnh hậu quả trực tiếp lại là bạn.

Nếu bạn là học sinh nhận học bổng của Chính phủ Nhật Bản, thì thông thường kỳ thi nhập học này chỉ mang tính chất thủ tục và mọi người đều đỗ, trừ trường hợp vào ngày thi bạn không thể đến được vì một lý do nào đó, hoặc mắc lỗi nghiêm trọng như vi phạm pháp luật chẳng hạn. Với các học sinh tư phí thì cũng hưởng chính sách như vậy. Tuy nhiên, đối với một số ngành xã hội, kinh tế…thì kỳ thi nhập học khá phức tạp và khó. Hơn nữa, khi số người có nguyện vọng cao hơn số chỉ tiêu, đương nhiên sẽ có người bị trượt. Bạn nên học hành nghiêm túc, học hỏi kinh nghiệm từ thầy giáo, từ những học sinh có kinh nghiệm trong thi cử. Nếu thi trượt thì bạn sẽ phải thi lại. Với những bạn đang lĩnh học bổng thì sẽ ảnh hưởng đến quá trình xin gia hạn học bổng, còn với các bạn học sinh tư phí thì kéo dài thêm thời gian nghiên cứu sinh có nghĩa là sẽ tốn kém thêm thời gian và tiền bạc.

Trong thời gian này, hoặc có thể sau khi bạn đã đỗ vào kì thi thạc sĩ hoặc tiến sĩ, giáo sư sẽ bàn luận cùng bạn về đề tài mà bạn sẽ tiến hành trong khoá học. Nếu đề tài của bạn có thể ứng dụng được ở Việt Nam thì càng tốt, nhưng nhiều khi bạn cũng phải làm theo đề tài của giáo sư, vì giáo sư không thể hướng dẫn trọn vẹn theo chủ đề mà bạn mong muốn. Nhiều sinh viên có thể lựa chọn đề tài khác hẳn với đề tài đã đăng ký khi làm hồ sơ trước khi sang Nhật học. Chú ý rằng bạn không nên gây căng thẳng nhiều với giáo sư trong trường hợp giáo sư không thể hướng dẫn theo đề tài mà bạn mong muốn. Khi giáo sư vui vẻ, nhiệt tình giới thiệu bạn cho giáo sư khác hướng dẫn thì bạn có thể đồng ý, nhưng không nên quá tích cực đề nghị. Bạn nên tìm hiểu, khéo léo điều đình với giáo sư là hay nhất. Nếu để giáo sư mất thiện cảm và bỏ rơi bạn trong quá trình học tập của bạn tại đây, bạn sẽ gặp nhiều khó khăn trong quá trình học tập, và không ít trường hợp không thể tốt nghiệp được. Ngược lại, nếu nhận được cảm tình, sự ủng hộ của giáo sư, thì có thể nói là bạn đã thành công hơn 50% trong quá trình học tập và vươn lên tại đây.

Thời gian nghiên cứu chuyên môn

Trong thời gian tham dự chính thức khoá học thạc sĩ hay tiến sĩ, bạn sẽ phải vừa nghiên cứu đề tài tốt nghiệp, vừa phải hoàn thành các đơn vị học phần do trường qui định. Thông thường, bạn cũng sẽ phải tham gia các buổi hội thảo học tập (seminar) hàng tuần với giáo sư và các sinh viên khác trong cùng phòng nghiên cứu và đôi khi kèm cặp sinh viên ở bậc học thấp hơn.

Nhiều giáo sư Nhật rất coi trọng tinh thần tự lập và sự sáng tạo của học sinh, chính vì vậy mà bạn có thể mạnh dạn trình bày với thầy các suy nghĩ của mình về công trình nghiên cứu, về kế hoạch nghiên cứu, rồi lắng nghe các ý kiên tư vấn của giáo sư, sau đó cùng thống nhất nội dung. Nhiều giáo sư vì bận bịu nên không thể hướng dẫn bạn trực tiếp, mà thông qua các học sinh khoá trước. Khi đã quen rồi, bạn có thể làm thí nghiệm, tiến hành nội dung nghiên cứu một cách độc lập, nhưng bạn chú ý là tuyệt đối không tự ý làm thí nghiệm nếu không thông qua giáo sư.

Khi bạn tiến hành làm nghiên cứu, thí nghiệm, bạn chú ý là chúng ta bước đầu hãy chú trọng học hỏi các sinh viên đi trước có kinh nghiệm hơn. Các phòng nghiên cứu của Nhật Bản thường có truyền thống là người đi trước giúp đỡ người đi sau. Các sinh viên khoá sau (kohai) thường nghe theo các sinh viên khoá trước (sempai), ít khi chống lại quyết liệt. Ngược lại, các sempai cũng thể hiện mình là người gương mẫu để các kohai học tập theo. Không nên thể hiện thái độ kiêu căng tự phụ với mọi người, và cũng không nên sợ sệt, mà giữ một thái độ tự tin, nghiêm túc, có lối sống và phương pháp học tập đàng hoàng, có tinh thần ham học hỏi, khiêm tốn, thì bạn sẽ rất thuận lợi.

Bạn nên có mặt thường xuyên ở phòng nghiên cứu, nếu đi vắng, bạn phải có lý do và nên xin phép giáo sư hướng dẫn. Nhiều trường hợp giáo sư và cả sinh viên ở lại trường đại học rất muộn, có khi đến tận nửa đêm. Vì vậy bạn nên xây dựng cho mình một lịch làm việc hợp lý trên cơ sở điều chỉnh cho phù hợp với phong cách làm việc của phòng nghiên cứu ở mức độ nhất định, chứ không nên “chạy đua” với những người xung quanh.

Trong quá trình nghiên cứu, các số liệu của bạn nên được quản lý có hệ thống, khoa học, khi giáo sư cần hỏi là có ngay lập tức. Các số liệu của chúng ta phải tuyệt đối trung thực, chính xác. Thí nghiệm phải nên được làm đi làm lại nhiều lần, khi đã khẳng định được kết quả đúng mới mang ra báo cáo cho giáo sư, và có thể tập hợp lại để viết báo. Một trong những yếu tố thành công của người Nhật trong nghiên cứu khoa học kỹ thuật có lẽ là sự trung thực, chính xác tuyệt đối, và tinh thần sáng tạo. Nếu thí nghiệm, công trình nghiên cứu không cho ra kết quả như ý muốn, bạn sẽ phải tự tìm hiểu, hỏi ý kiến tư vấn của giáo sư, rồi làm đi làm lại để tìm hiểu nguyên nhân, chứ tuyệt nhiên không nên nguỵ tạo.

Đăng bài trên tạp chí và tham gia hội thảo khoa học

Trong khoá học tiến sĩ, bạn sẽ phải cần một số bài báo đăng trên các tạp chí khoa học kỹ thuật chuyên ngành, có thể là 1, 2, 3 bài, tuỳ theo từng trường và ngành mà bạn học. Các bài báo này là một tiêu chuẩn quan trọng để có thể quyết định bạn được tốt nghiệp tiến sĩ hay không. Khoá học thạc sĩ thì không cần thiết phải có bài báo được đăng, nhưng nếu bạn có các công trình đem báo cáo tại các hội thảo (Proceeding), hoặc viết được một số bài, thì khi thi lên khoá tiến sĩ, bạn sẽ được đánh giá cao hơn. Với khóa học tiến sĩ, nhiều người chỉ vì không có đủ bài báo mà bị trượt, bị đúp và phải ở lại hoặc quay lại Nhật Bản khi có đủ bài báo mới được báo cáo tốt nghiệp. Nếu bạn nhận học bổng MEXT, dĩ nhiên là hết thời hạn thì học bổng của bạn sẽ bị cắt, và cũng không có tổ chức nào cấp học bổng cho các sinh viên thi trượt, hoặc bị đúp này. Lúc đó đương nhiên bạn phải tự trả mọi chi phí tại một nước đắt đỏ nhất thế giới.

Người Nhật thường chỉ chấp nhận các tờ báo ít nhất là ở Nhật, hoặc ở châu Âu, và tốt nhất là Mỹ. Một số nơi thì các bài báo đăng ở Australia cũng được chấp nhận. Nếu bạn đã có kinh nghiệm viết báo khoa học ở Việt Nam và có một số bài được đăng, thì bạn sẽ chỉ gặp vấn đề khó khăn chính là sử dụng ngôn ngữ. Tiếng Anh chủ yếu được sử dụng trong viết các bài báo khoa học, tuy nhiên cũng có một số giáo sư yêu cầu viết bằng tiếng Nhật. Nếu bạn chưa hề có kinh nghiệm viết báo, thì trước tiên bạn phải tham khảo một loạt các bài viết có chủ đề giống với công trình nghiên cứu của bạn. Các tạp chí chuyên ngành có thể tìm tương đối dễ dàng trong hệ thống thư viện của phòng nghiên cứu, khoa, trường và mạng thư viện trên toàn quốc.

Sau khi bạn đã viết xong, bạn nên nhờ các bạn bè có kinh nghiệm xem, sửa hộ, đóng góp ý kiến vào bài viết, và cùng giúp tìm ra các lỗi trong bài viết. Tại Nhật, có một số công ty làm dịch vụ thuê các nhà chuyên môn đọc và sửa bài viết cho bạn, nhưng giá cả khá đắt khoảng vài trăm đôla một bài viết. Nếu giáo sư có tiền nghiên cứu trả cho bạn, khi gửi cho các công ty trên, bài viết của bạn sẽ được chỉnh sửa, đóng góp ý kiến…và sau khi bạn sửa lại một lần nữa, bài báo của bạn có cơ hội được đăng nhiều hơn, và bạn cũng có thể học hỏi được nhiều điều. Trong trường hợp thầy không có tiền nghiên cứu để trả cho bạn, bạn có thể nhờ một số sinh viên có kinh nghiệm xem giúp, hoặc các bạn bè giúp đỡ.

Sau khi chuyển bài cho giáo sư, bài của bạn sẽ được giáo sư xem xét chỉnh sửa, đôi khi nhiều lần. Nhiều giáo sư Nhật Bản tuy không có khả năng nói tiếng Anh được thành thạo, nhưng lại có khả năng viết, đọc những bài báo khoa học một cách tuyệt vời. Sau khi sửa xong, chúng ta gửi đăng trên các tạp chí khoa học. Thường khoảng từ 3-6 tháng, sẽ nhận được tin trả lời từ tạp chí đó là bài báo của bạn được chấp nhận với yêu cầu phải chỉnh sửa tiếng Anh và phần chuyên môn, hoặc là bị từ chối. Trong trường hợp bị từ chối, bạn đừng buồn gì cả mà hãy sửa lại bài viết của mình, gửi đi một tạp chí “mềm” hơn, và bạn sẽ có khả năng được chấp nhận cao hơn.

Có một điều khá thú vị là người châu Âu và người Mỹ sử dụng tiếng Anh thông thoáng hơn, có nhiều cách diễn tả phong phú hơn người Nhật nên nhiều khi bài viết của bạn đã được giáo sư người Mỹ, Anh sửa cho rồi, nhưng khi được các giáo sư Nhật chịu trách nhiệm duyệt bài, vẫn bị gạch hết và yêu cầu phải sửa lại.

Có một kinh nghiệm xương máu rằng, khi bạn chuẩn bị bài viết gửi đi, bạn nhất thiết phải bàn với giáo sư của bạn kỹ càng, tuyệt đối không được tự phép gửi đi mà không có ý kiến của giáo sư. Vì bạn đang là học sinh do giáo sư hướng dẫn, nên trong thời gian đó, mọi công trình nghiên cứu của bạn hiển nhiên phải được giáo sư đồng ý và thông qua. Nếu bạn tự ý gửi bài đi đăng, nếu giáo sư biết thì nhiều điều phiền hà sẽ xảy ra với bạn. Các bài viết đó thường không được các giáo sư đồng ý là công trình sử dụng để xét tuyển bạn tốt nghiệp, và bạn sẽ đứng trước nguy cơ bị trượt rất cao. Điều này đã xảy ra với một số sinh viên Việt Nam trong vài năm về trước.

Sau khi gửi bài để giáo sư xem, và thấy có khả năng bị quên lãng, bạn nên hỏi và nhắc giáo sư thường xuyên. Đừng nên ngần ngại hoặc rụt rè, vì đây là công việc hết sức thiết thực và liên quan trực tiếp đến bạn.

Khi bạn đã có đủ bài viết rồi thì bạn có thể yên tâm thoải mái và chỉ tập trung vào công việc viết luận văn. Công việc của chúng ta nên tiến hành một cách bình thường, không nên tạo ấn tượng bạn là người chỉ học đối phó, chỉ lo tốt nghiệp là được. Nếu bạn theo đuổi con đường nghiên cứu khoa học, thì bạn có càng nhiều bài viết đăng trên các tạp chí khoa học càng tốt. Tuy nhiên đây là công việc không đơn giản chút nào, và đỏi hỏi phải đầu tư sức lực, thời gian… vào công tác nghiên cứu thực sự nghiêm túc và nỗ lực cao.

Thông thường giáo sư sẽ báo cho bạn thông tin về các hội thảo khoa học trong và ngoài nước Nhật để bạn biết và sẽ có dịp rủ bạn đi cùng. Đây là dịp quý báu để bạn học hỏi, biết thêm nhiều điều, mở rộng mối quan hệ với bạn bè, các giáo sư cùng lĩnh vực tại các trường đại học khác. Nhiều khi bạn cũng phải chuẩn bị nội dung để báo cáo bằng tiếng Anh hoặc bằng tiếng Nhật, tuỳ theo khả năng ngôn ngữ của bạn. Tuy nhiên cũng cần nên nhớ rằng, chỉ có các bài báo của bạn đăng trên các tạp chí khoa học mới là các thành quả nghiên cứu của bạn thực sự, còn các bài trình bày tại các hội thảo thì chẳng mấy có ý nghĩa, chỉ mang tính chất tham khảo là chính mà thôi. Bạn có thể đi hội thảo, nhưng nếu phải chịu toàn bộ kinh phí, thì chỉ nên đi mỗi năm một lần, và bạn nên tập trung vào nghiên cứu, viết bài để đăng trên tạp chí khoa học là chính.

Sau khóa học

Nhật Bản là một trong những nước có điều kiện học tập, nghiên cứu khoa học tốt nhất thế giới. Chính vì vậy mà trong thời gian học tại Nhật Bản, nếu bạn biết tận dụng thuận lợi này, bạn sẽ học hỏi được nhiều điều quan trọng, thiết thực và bổ ích. Bạn sẽ có điều kiện sử dụng các trang thiết bị hiện đại, thông tin khoa học, xã hội được cung cấp và có thể thu thập kịp thời một cách chính xác và rất nhanh. Bạn cũng có thể tận dụng thời gian quý báu này để thu thập số liệu tư liệu để mang về nước, phục vụ cho công tác nghiên cứu và ứng dụng tại Việt Nam sau khi trở về nước. Có những kỹ thuật ở Nhật Bản đang thịnh hành, tuy không ứng dụng ngay được ở Việt Nam, nhưng một số năm sau, bạn sẽ có điều kiện phát triển, ứng dụng tốt các kỹ thuật này. Các thông tin khoa học, địa chỉ của các tạp chí, các bài viết khoa học có liên quan hoặc tham khảo, các tư liệu thí nghiệm, địa chỉ của các công ty cung cấp các tư liệu thí nghiệm… nên được thu thập và ghi chép lại cẩn thận. Nếu như bạn làm việc tại Việt Nam, việc tìm các số liệu, tư liệu nghiên cứu… hẳn sẽ không được thuận tiện như ở Nhật Bản. Điều đó sẽ rất có ích cho bạn trong công tác nghiên cứu, làm việc tại Việt Nam, thậm chí ở một số nước khác, sau khi bạn tốt nghiệp.

Sau khi bạn đã hoàn thành công việc, báo cáo tốt nghiệp và trở về nước, bạn nên giữ mối quan hệ thường xuyên với giáo sư hướng dẫn và các giáo sư quen biết khác nữa, để có dịp mở mang mối quan hệ hợp tác chuyên môn. Nếu bạn hợp tác được với các nhà khoa học Nhật Bản sau khi bạn tốt nghiệp trở về nước, đó sẽ là điều rất tuyệt vời và có ý nghĩa, mở ra nhiều triển vọng cho công việc trong tương lai của bạn.

 

Học đại học và cao đẳng

Học đại học

Trừ các ngành y, nha và dược, các khoá học đại học của Nhật đều kéo dài 4 năm. Tỷ lệ các môn học chuyên môn tăng dần về các năm cuối, và năm thứ 4 thường được dành phần lớn cho nghiên cứu và làm luận án tốt nghiệp. Nhìn chung các trường đều có các môn học bắt buộc và tự chọn, lý thuyết và thực hành, với qui định cụ thể về số học phần bạn cần đạt để có thể bắt đầu nhận giáo sư hướng dẫn hay phân về phòng nghiên cứu, và để có thể tốt nghiệp.

Đối với Việt Nam, hoặc một số nước khác như Mỹ chẳng hạn, những năm tháng học đại học quả là những năm tháng vất vả, đòi hỏi sự đầu tư về thời gian và sự tập trung cao trong học tập để giành kết quả tốt. Tuy nhiên, tình hình tại Nhật thì hơi khác. Kỳ thi đầu vào của trường đại học hết sức gian nan, đến nỗi các sinh viên Nhật phải than là “kỳ thi của địa ngục”. Tuy nhiên khi đã thi đỗ, các sinh viên Nhật Bản dường như “xả hơi” và không học quyết liệt như thời phổ thông. Thời gian dành cho sinh hoạt câu lạc bộ, làm thêm và vui chơi thậm chí nhiều hơn thời gian học. Tuỳ theo trường đại học, nhưng thông thường những năm tháng học đại học là khá an nhàn, chỉ cần bạn chăm chỉ một chút, cộng với sự ham học hỏi của bạn, là bạn sẽ cầm chắc được tấm bằng tốt nghiệp. Đương nhiên, người thụ động sẽ chỉ gặt hái được rất ít kiến thức và kinh nghiệm. Cần tận dụng môi trường thuận lợi để học hỏi và định hướng dần cho mình. Nên tìm cách chớp những cơ hội mở mang kiến thức qua các chương trình du học trao đổi, hay thực tập tại các công ty danh tiếng hơn là tiêu tốn hết các kỳ nghỉ vào các chuyến về thăm nhà.

Bạn cũng nên củng cố vốn tiếng Nhật và đầu tư thời gian để nắm vững tiếng Anh. Nếu bền bỉ theo các tiết học tiếng Anh do các giáo viên người nước ngoài giảng dạy, đến năm thứ 4 bạn có thể sử dụng tốt tiếng Anh trong học tập. Vào năm cuối của khoá học, bạn sẽ nghiên cứu đề tài tốt nghiệp dưới sự hướng dẫn của giáo sư. Việc học tập sẽ tương đối giống với khoá học sau đại học mà bạn có thể tham khảo ở phần sau.

Học cao đẳng

Sau thời gian một năm, có số vốn tiếng Nhật kha khá và biết được tương đối nhiều điều về cuộc sống đô thị, bạn sẽ được chuyển đến trường cao đẳng kỹ thuật (Kosen) nằm tại các địa phương của Nhật Bản. Các trường Kosen này phần lớn nằm tại các vùng xa xôi hẻo lánh, giao thông không được thuận tiện và có ít người nước ngoài sinh sống. Nhiều sinh viên đã bị sốc khi môi trường sống của mình bị thay đổi quá nhiều.

Bạn sẽ vào học năm thứ 3 của khoá học 5 năm. Thời gian đầu, có thể bạn sẽ gặp khó khăn trong ngôn ngữ vì bạn sẽ phải nghe giảng, viết bài… cùng các sinh viên Nhật vốn đã học ở trường 2 năm. Tuy nhiên nếu bạn cố gắng, chỉ chừng nửa năm sau là tiếng Nhật của bạn cũng đã khá thành thạo. Về nội dung tại các trường Kosen này, với học lực của các sinh viên Việt Nam đã được lựa chọn trong nước, thì cũng sẽ không gặp mấy khó khăn.

Học sinh Kosen nhập học sau khi tốt nghiệp trung học cơ sở nên được quản lý khá chặt. Nam và nữ sống trong các ký túc xá riêng thường đặt ngay trong khuôn viên của trường. Buổi sáng dậy phải điểm danh, buối tối không được đi chơi quá 11h đêm và khi đi phải xin phép. Khách mời thường chỉ được gặp các học sinh tại các phòng tiếp khách của KTX và nếu nghỉ lại thì cũng tại phòng riêng. Nhìn chung, cuộc sống sẽ gò bó hơn rất nhiều so với thời gian học tiếng Nhật, nhưng có ưu điểm là bạn có thể toàn tâm toàn ý vào học tập và quan hệ bạn bè với những sinh viên Nhật cùng KTX sẽ giúp bạn hoà nhập dễ dàng hơn.

Kết quả của ba năm học tại các trường cao đẳng có vai trò quan trọng khi bạn tốt nghiệp và muốn chuyển tiếp sang học đại học. Những sinh viên nhận học bổng của Chính phủ Nhật Bản sẽ phải tham dự kỳ thi xét học bổng và chỉ có một số ít được nhận tiếp học bổng này, số còn lại sẽ phải đi xin các nguồn học bổng khác. Kỳ thi chuyển tiếp vào năm thứ 3 của các trường đại học cũng là một rào chắn phải vượt qua. Bạn có thể tham khảo nhiều thông tin về kỳ thi này từ các lớp sinh viên đi trước.

Khi đã chuyển tiếp vào năm thứ 3 đại học, bạn sẽ phải khá vất vả để đạt được số học phần cần thiết khi lên năm thứ 4 và khi tốt nghiệp. Nhiều trường đại học không chấp nhận chuyển đổi toàn bộ số học trình bạn đã lấy tại trường cao đẳng và bạn buộc phải theo một lịch học rất căng thẳng. Sẽ là một khó khăn rất lớn nếu bạn vừa phải làm quen với môi trường mới, vừa phải học đuổi, lại vừa phải làm thêm để trang trải sinh hoạt nếu không có học bổng. Vì vậy, hãy cố gắng đạt kết quả tốt ngay trong thời gian học cao đẳng và nếu không được kéo dài học bổng của chính phủ Nhật Bản thì tìm cách xin thật sớm một học bổng khác.

 

Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 29 other followers